Sejarah Perjanjian Hudaibiyah di Mekah: Kisah Perdamaian yang Membawa Kemenangan

Sejarah Perjanjian Hudaibiyah merupakan peristiwa penting dalam sirah Rasulullah SAW. Pada tahun keenam Hijrah, Baginda bersama kira-kira 1,400 orang sahabat berangkat dari Madinah menuju ke Mekah untuk menunaikan umrah.

Namun, kaum Quraisy menghalang rombongan itu daripada memasuki kota. Rundingan yang berlaku di kawasan Hudaibiyah akhirnya menghasilkan perjanjian damai antara umat Islam dengan Quraisy.

Walaupun beberapa syaratnya kelihatan berat kepada umat Islam, keputusan Rasulullah SAW menerima perdamaian membuka ruang yang lebih luas untuk dakwah Islam berkembang.

Apakah Perjanjian Hudaibiyah?

Perjanjian Hudaibiyah, atau Sulh al-Hudaibiyah, ialah persetujuan gencatan senjata antara Rasulullah SAW dengan kaum Quraisy. Ia dimeterai pada bulan Zulkaedah tahun keenam Hijrah di kawasan Hudaibiyah, berhampiran Mekah.

Rasulullah SAW berangkat bersama para sahabat bukan untuk berperang, tetapi untuk menunaikan umrah. Mereka memakai ihram dan membawa haiwan korban sebagai tanda tujuan perjalanan mereka. Namun, Quraisy tetap menghalang rombongan tersebut daripada memasuki Mekah.

Perjalanan ke Hudaibiyah dan Baiah al-Ridwan

Apabila mengetahui laluan ke Mekah dihalang, Rasulullah SAW membawa rombongan melalui laluan lain sebelum berhenti di Hudaibiyah. Di sana, rundingan dengan Quraisy mula diusahakan.

Rasulullah SAW menghantar Uthman bin Affan RA sebagai utusan ke Mekah untuk menjelaskan bahawa umat Islam datang bagi menunaikan umrah. Ketika Uthman belum kembali, tersebar berita bahawa beliau telah dibunuh. Lalu, Rasulullah SAW mengambil baiah daripada para sahabat di bawah sebatang pokok sebagai tanda kesetiaan mereka. Peristiwa ini dikenali sebagai Baiah al-Ridwan dan disebut dalam Surah al-Fath, ayat 18.

Berita pembunuhan itu kemudian tidak terbukti. Rundingan diteruskan apabila Quraisy menghantar Suhail bin Amr untuk berbincang dengan Rasulullah SAW.

Syarat-Syarat Utama Perjanjian Hudaibiyah

Antara syarat yang dipersetujui dalam Sejarah Perjanjian Hudaibiyah ialah:

• Kedua-dua pihak bersetuju menghentikan peperangan selama 10 tahun.
• Umat Islam perlu pulang ke Madinah pada tahun tersebut tanpa menunaikan umrah.
• Umat Islam dibenarkan kembali pada tahun berikutnya untuk menunaikan umrah selama tiga hari dengan senjata musafir yang bersarung.
• Kabilah Arab bebas memilih untuk bersekutu dengan pihak Quraisy atau umat Islam.
• Lelaki Quraisy yang datang kepada Rasulullah SAW tanpa izin walinya perlu dikembalikan, manakala orang Islam yang pergi kepada Quraisy tidak diwajibkan dikembalikan.

Syarat terakhir ini menimbulkan rasa tidak puas hati dalam kalangan sebahagian sahabat kerana dilihat tidak seimbang.

Kisah Abu Jandal dan Pengorbanan Para Sahabat

Ketika perjanjian sedang dimeterai, Abu Jandal bin Suhail datang kepada Rasulullah SAW dalam keadaan dirantai selepas melarikan diri daripada Quraisy. Suhail bin Amr, iaitu bapanya dan wakil Quraisy, menuntut supaya Abu Jandal dikembalikan berdasarkan syarat perjanjian.

Walaupun para sahabat berasa sedih, Rasulullah SAW tetap berpegang pada persetujuan yang sedang dimeterai. Peristiwa ini menjadi ujian besar dan mengajar umat Islam tentang kesabaran serta kepentingan menepati janji.

Mengapa Perjanjian Hudaibiyah Dianggap Kemenangan?

Pada zahirnya, umat Islam terpaksa pulang tanpa umrah. Namun, perdamaian memberikan ruang kepada dakwah berkembang tanpa gangguan peperangan yang berterusan.

Selepas perjanjian, Allah SWT menurunkan Surah al-Fath, yang bermula dengan ayat: “Sesungguhnya Kami telah membuka bagi perjuanganmu satu jalan kemenangan yang jelas nyata.” (Surah al-Fath, ayat 1).

Pada tahun ketujuh Hijrah, Rasulullah SAW dan para sahabat kembali ke Mekah untuk menunaikan Umrah al-Qada selama tiga hari. Kemudian, perjanjian itu akhirnya terbatal selepas sekutu Quraisy, Bani Bakr, menyerang Bani Khuza’ah yang bersekutu dengan umat Islam. Peristiwa tersebut menjadi antara sebab kepada Pembukaan Kota Mekah pada tahun kelapan Hijrah.

Lokasi Hudaibiyah dan Pengajaran Sejarahnya

Kawasan Hudaibiyah terletak di sebelah barat Mekah dan hari ini turut dikenali sebagai al-Syumaisi atau Ash-Shumaisi. Ia merupakan lokasi yang dikaitkan dengan peristiwa rundingan dan perjanjian tersebut. Ziarah ke kawasan ini boleh membantu jemaah mengenali sejarah Islam, namun ia bukan sebahagian daripada rukun atau wajib haji dan umrah.

Sejarah Perjanjian Hudaibiyah mengajar bahawa perdamaian bukan tanda kelemahan. Rasulullah SAW menunjukkan kebijaksanaan dengan melihat kepentingan jangka panjang, bersabar ketika berdepan syarat yang sukar dan mengutamakan keselamatan umat. Peristiwa ini juga mengingatkan kita supaya menepati janji serta yakin bahawa hikmah di sebalik sesuatu keputusan mungkin hanya jelas selepas suatu tempoh.

Kesimpulan

Perjanjian Hudaibiyah menjadi titik penting dalam perkembangan Islam. Walaupun umat Islam tidak dapat menunaikan umrah pada tahun keenam Hijrah, perdamaian yang dicapai membuka peluang dakwah berkembang dan akhirnya membawa kepada peristiwa besar Pembukaan Kota Mekah. Kisah ini wajar dikenali oleh setiap Muslim sebagai teladan tentang kesabaran, kebijaksanaan dan keyakinan kepada pertolongan Allah SWT.

Rujukan Sejarah dan Hadis

1. Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan – Perjanjian Hudaibiyah – Aplikasi Pada Masa Kini.
2. Sahih al-Bukhari – Hadis 2731–2732: Kisah Perjanjian Hudaibiyah dan Abu Jandal.
3. IslamWeb – The Conquest of Makkah.